Tóm tắt: Thông tư 02/2026/TT-BCT về Thi hành Luật Hóa chất

Thông tư số 02/2026/TT-BCT, do Bộ Công Thương ban hành ngày 17 tháng 01 năm 2026, quy định chi tiết các biện pháp thi hành Luật Hóa chất và Nghị định số 25/2026/NĐ-CP. Văn bản này thiết lập một khuôn khổ pháp lý toàn diện nhằm tăng cường công tác quản lý, an toàn và an ninh trong ngành công nghiệp hóa chất tại Việt Nam.

Những điểm chính:

1. Chuẩn hóa Thủ tục Hành chính: Thông tư ban hành hệ thống biểu mẫu thống nhất cho việc cấp, cấp lại, điều chỉnh và thu hồi Chứng chỉ tư vấn chuyên ngành hóa chất, đảm bảo quy trình được thực hiện minh bạch và đồng bộ trên toàn quốc.

2. Quy định Chi tiết về Kế hoạch Ứng phó: Văn bản đưa ra cấu trúc và nội dung chi tiết bắt buộc đối với Kế hoạch và Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất. Các yêu cầu được phân định rõ ràng cho từng cấp độ: tại cơ sở sản xuất, trong quá trình vận chuyển và trên phạm vi toàn tỉnh.

3. Thiết lập Quy trình Thẩm định: Thông tư xác lập một quy trình thẩm định và phê duyệt chính thức cho các Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất, trong đó Cục Hóa chất đóng vai trò là cơ quan chủ trì thẩm định đối với các đối tượng cụ thể. Quy trình này bao gồm việc thành lập Hội đồng thẩm định và sử dụng các biểu mẫu chuyên biệt.

4. Bắt buộc Diễn tập và Báo cáo: Thông tư quy định cụ thể về nội dung, quy trình tổ chức và hồ sơ của các cuộc diễn tập ứng phó sự cố hóa chất. Các đơn vị phải lưu trữ hồ sơ diễn tập ít nhất 03 năm và báo cáo theo mẫu quy định, nhằm đảm bảo năng lực ứng phó thực tế.

5. Hiệu lực Thi hành: Thông tư có hiệu lực ngay từ ngày ban hành (17/01/2026), áp dụng cho tất cả các cơ quan, tổ chức và cá nhân có hoạt động liên quan đến hóa chất trên lãnh thổ Việt Nam.

I. Tổng quan về Thông tư

• Tên văn bản: Thông tư số 02/2026/TT-BCT.

• Cơ quan ban hành: Bộ Công Thương.

• Ngày ban hành: 17 tháng 01 năm 2026.

• Hiệu lực thi hành: 17 tháng 01 năm 2026.

• Mục tiêu: Quy định các biện pháp, biểu mẫu và quy trình cụ thể để thi hành Luật Hóa chất và Nghị định số 25/2026/NĐ-CP, tập trung vào việc phát triển ngành công nghiệp hóa chất đi đôi với đảm bảo an toàn và an ninh hóa chất.

• Đối tượng áp dụng: Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân có các hoạt động liên quan đến hóa chất trên lãnh thổ Việt Nam.

II. Các Nội dung Quy định Chính

Thông tư tập trung vào bốn lĩnh vực chính: chứng chỉ tư vấn, kế hoạch phòng ngừa ứng phó, quy trình thẩm định kế hoạch, và diễn tập ứng phó sự cố.

1. Quy định về Chứng chỉ Tư vấn chuyên ngành Hóa chất (Điều 3)

Thông tư chuẩn hóa toàn bộ quy trình liên quan đến chứng chỉ tư vấn thông qua việc quy định cách ghi mã số và ban hành các biểu mẫu cụ thể tại Phụ lục I.

• Mã số chứng chỉ:

    ◦ Cấp mới: Mã số có cấu trúc quy định, trong đó "XX" là thứ tự số lần điều chỉnh.

    ◦ Cấp lại: Giữ nguyên mã số của chứng chỉ đã được cấp gần nhất trước đó.

• Các biểu mẫu liên quan (Phụ lục I):

2. Kế hoạch và Biện pháp Phòng ngừa, Ứng phó Sự cố Hóa chất (Điều 4)

Nội dung chi tiết của các Kế hoạch và Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất được quy định tại Phụ lục II. Cấu trúc được xây dựng riêng cho từng loại hình hoạt động.

• Kế hoạch/Biện pháp tại cơ sở hóa chất:

    ◦ Thông tin chung: Quy mô đầu tư, công suất, địa điểm xây dựng.

    ◦ Công nghệ và Hóa chất: Thuyết minh chi tiết công nghệ, các công đoạn; kê khai tên, khối lượng, đặc tính của các loại hóa chất nguy hiểm.

    ◦ An toàn: Yêu cầu kỹ thuật về bao bì, bảo quản, vận chuyển; điều kiện nhiệt độ, áp suất, phòng chống cháy nổ.

    ◦ Dự báo và Phòng ngừa: Dự báo các nguy cơ và tình huống sự cố; đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý để phòng ngừa.

    ◦ Ứng phó: Kế hoạch về nhân lực, trang thiết bị, phương án phối hợp để ứng phó sự cố.

• Biện pháp phòng ngừa trong vận chuyển:

    ◦ Thông tin: Thông tin về tổ chức, cá nhân vận chuyển, phương tiện, loại hóa chất.

    ◦ Quy trình: Các giải pháp quản lý, giám sát trong quá trình vận chuyển; kế hoạch kiểm tra, giám sát phương tiện; kế hoạch ứng phó sự cố ban đầu.

• Kế hoạch cấp tỉnh:

    ◦ Đánh giá tổng thể: Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; đánh giá hoạt động hóa chất và các nguy cơ trên địa bàn.

    ◦ Đánh giá năng lực: Đánh giá thực trạng về nguồn nhân lực, trang thiết bị, năng lực ứng phó của các cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

    ◦ Xây dựng giải pháp: Xây dựng giải pháp quản lý, kỹ thuật, nâng cao năng lực.

    ◦ Kế hoạch ứng phó: Phân cấp sự cố, xây dựng kịch bản ứng phó cho các tình huống nguy cơ cao (rò rỉ, cháy nổ, vận chuyển), thành lập Ban chỉ huy và quy trình phối hợp.

    ◦ Trách nhiệm: Phân công rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức, cá nhân.

3. Thẩm định Kế hoạch Phòng ngừa, Ứng phó Sự cố Hóa chất (Điều 4)

Thông tư quy định Cục Hóa chất là đơn vị chủ trì thẩm định và phê duyệt Kế hoạch đối với các đối tượng thuộc khoản 2 Điều 33 Nghị định số 25/2026/NĐ-CP. Quy trình thẩm định được chuẩn hóa bằng các biểu mẫu tại Phụ lục III.

4. Diễn tập Ứng phó Sự cố Hóa chất (Điều 5)

Việc diễn tập được quy định chặt chẽ để đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả.

• Nội dung diễn tập: Phải bao gồm thời gian, địa điểm, tình huống giả định, quy trình ứng phó, và danh sách lực lượng, phương tiện tham gia.

• Quy trình tổ chức:

    1. Xây dựng kịch bản tổng thể và kịch bản chi tiết cho từng lực lượng.

    2. Tổ chức huấn luyện, luyện tập.

    3. Tổ chức diễn tập theo kịch bản.

    4. Tổ chức tổng kết, rút kinh nghiệm.

    5. Lập báo cáo tổ chức diễn tập theo Mẫu 04 tại Phụ lục IV.

• Lưu trữ hồ sơ: Hồ sơ diễn tập (kịch bản, danh sách, báo cáo) phải được cập nhật và lưu trữ tối thiểu 03 năm kể từ ngày kết thúc tổ chức diễn tập.

III. Phân tích và Tác động

• Tăng cường tính chủ động và phòng ngừa: Thông tư nhấn mạnh việc dự báo các nguy cơ tiềm ẩn và xây dựng các giải pháp phòng ngừa từ sớm, thay vì chỉ tập trung vào việc khắc phục hậu quả.

• Nâng cao trách nhiệm: Bằng cách quy định rõ ràng trách nhiệm của từng cấp (cơ sở, tỉnh) và từng chủ thể (chủ đầu tư, đơn vị vận chuyển, cơ quan quản lý), Thông tư tạo ra một cơ chế quản lý chặt chẽ và yêu cầu trách nhiệm giải trình cao hơn.

• Đồng bộ hóa trên toàn quốc: Việc ban hành các biểu mẫu và cấu trúc nội dung thống nhất giúp đảm bảo việc áp dụng pháp luật về hóa chất được đồng bộ, minh bạch và hiệu quả trên cả nước, tạo điều kiện thuận lợi cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

• Nâng cao năng lực ứng phó thực tế: Yêu cầu bắt buộc về diễn tập và báo cáo chi tiết giúp các đơn vị không chỉ xây dựng kế hoạch trên giấy mà còn phải thường xuyên rèn luyện, đánh giá và cải thiện năng lực ứng phó thực tế.