I. Hệ thống văn bản pháp luật XNK, KD, SD hóa chất cần áp dụng trong năm 2026

Hệ thống quản lý hóa chất mới, trong đó trách nhiệm của doanh nghiệp được quản lý xuyên suốt từ nhập khẩu, kinh doanh, tồn trữ, vận chuyển đến sử dụng và xử lý hóa chất.

Một số mốc hiệu lực quan trọng:

• Luật Hóa chất 69/2025/QH15: từ 01/01/2026.

• Các Nghị định 24, 25, 26/2026/NĐ-CP: từ 17/01/2026.

• Thông tư 01 và 02/2026/TT-BCT: từ 17/01/2026.

• Nghị định 275/2026/NĐ-CP: từ 25/08/2026.

• Thông tư 154/2026/TT-BCA: từ 04/09/2026.

II. Những nội dung doanh nghiệp hóa chất phải đặc biệt quan tâm

1. Phân loại hóa chất trước khi kinh doanh

Đây là công việc quan trọng nhất và cần thực hiện trước khi nhập khẩu, mua bán hoặc đưa hóa chất vào sản xuất.

Theo Nghị định 24/2026/NĐ-CP, cần kiểm tra bốn nhóm danh mục:

Lưu ý: Một hóa chất cần được đối chiếu theo tên hóa học, tên thương mại, mã CAS, thành phần và nồng độ. Không nên chỉ căn cứ tên thương mại trên bao bì để kết luận hóa chất không thuộc diện quản lý.

2. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu hóa chất

Doanh nghiệp cần thực hiện các công việc sau:

Đặc biệt, doanh nghiệp phải phân biệt hai trường hợp:

• Nhập khẩu để sử dụng: phải thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin về loại hóa chất và mục đích sử dụng khi thuộc diện quy định.

• Nhập khẩu để kinh doanh: phải đáp ứng điều kiện kinh doanh tương ứng; đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt còn phải có giấy phép phù hợp.

3. Đối với doanh nghiệp kinh doanh, phân phối hóa chất

Đây là nhóm cần đặc biệt chú ý vì trách nhiệm không chỉ nằm ở giấy phép kinh doanh mà còn nằm ở quá trình bán hàng.

Các yêu cầu chính:

1. Có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hóa chất nếu thuộc danh mục kinh doanh có điều kiện.

2. Có giấy phép kinh doanh đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt theo quy định.

3. Địa điểm kinh doanh phải phù hợp với hồ sơ, giấy chứng nhận và giấy phép.

4. Đáp ứng điều kiện kho tồn trữ hoặc thuê kho của đơn vị có đủ điều kiện hoạt động dịch vụ tồn trữ hóa chất.

5. Có người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất.

6. Có SDS tiếng Việt và cung cấp cho khách hàng sử dụng hóa chất nguy hiểm.

7. Kiểm soát đối tượng mua hàng, hồ sơ mua bán và mục đích sử dụng đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt.

Điểm cần chú ý: Doanh nghiệp không thể chỉ đứng tên trên giấy phép rồi thuê kho hoặc giao hàng tùy ý. Hoạt động kinh doanh, kho tồn trữ, nhân sự chuyên môn và chứng từ giao dịch đều phải đáp ứng yêu cầu tương ứng.

4. Đối với doanh nghiệp sử dụng hóa chất

Đối tượng này bao gồm nhà máy sản xuất, nhà máy xử lý nước, xử lý nước thải, cơ sở chế biến thực phẩm, dệt nhuộm, khai khoáng và các ngành công nghiệp.

Các trách nhiệm chính:

• Kiểm tra danh mục hóa chất trước khi mua.

• Có hồ sơ nguồn gốc, chứng từ mua hàng và SDS.

• Bố trí kho chứa phù hợp với tính chất lý hóa của từng loại hóa chất.

• Không lưu trữ chung những hóa chất có khả năng phản ứng nguy hiểm với nhau.

• Trang bị phương tiện bảo hộ cá nhân.

• Có phương tiện và thiết bị phòng ngừa, ứng phó sự cố.

• Có người phụ trách chuyên môn về an toàn hóa chất.

• Huấn luyện an toàn hóa chất cho người lao động theo quy định.

• Thực hiện nghĩa vụ công bố mục đích sử dụng và quản lý dữ liệu đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt.

Đặc biệt, doanh nghiệp sử dụng hóa chất cần kiểm soát đặc biệt để sản xuất hàng hóa, dịch vụ phải quan tâm đến nghĩa vụ công bố loại hóa chất và mục đích sử dụng trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất.

5. Định danh và truy xuất nguồn gốc hóa chất

Thông tư 154/2026/TT-BCA đưa hoạt động quản lý hóa chất cần kiểm soát đặc biệt lên hệ thống định danh và xác thực điện tử.

Các thông tin truy xuất có thể bao gồm:

• Tên hóa chất, mã CAS.

• Mã định danh hóa chất.

• Xuất xứ và thông tin lô hàng.

• Khối lượng, thể tích, hạn sử dụng.

• Thông tin tổ chức, cá nhân tham gia chuỗi cung ứng.

• Thông tin giấy phép và điều kiện hoạt động.

• Các sự kiện trong quá trình sản xuất, nhập khẩu, tồn trữ, vận chuyển, mua bán và sử dụng.

• Thông tin tờ khai hải quan và hóa đơn điện tử.

Điều này có nghĩa doanh nghiệp cần chuẩn bị dữ liệu quản lý theo từng lô hàng, không chỉ lưu giữ hóa đơn mua bán như phương thức quản lý truyền thống.

6. An toàn kho, vận chuyển và nhân sự

Doanh nghiệp cần xây dựng ba nhóm kiểm soát:

Đặc biệt, Nghị định 25/2026/NĐ-CP và Thông tư 02/2026/TT-BCT là hai văn bản cần được nghiên cứu kỹ đối với doanh nghiệp có kho lớn, nhà máy hóa chất hoặc hoạt động vận chuyển hóa chất nguy hiểm.

III. Các mức phạt vi phạm kinh doanh hóa chất trong năm 2026

Nghị định 275/2026/NĐ-CP ngày 08/07/2026, có hiệu lực từ 25/08/2026.

Nguyên tắc đặc biệt quan trọng:

• Mức phạt tại các điều của Chương II được quy định chủ yếu là mức áp dụng đối với cá nhân.

• Mức phạt đối với tổ chức, doanh nghiệp bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân.

• Hộ kinh doanh, hộ gia đình bị xử phạt như cá nhân.

• Ngoài tiền phạt, có thể bị đình chỉ hoạt động, buộc tái xuất, tịch thu tang vật hoặc nộp lại khoản lợi bất hợp pháp.

Vì vậy, bảng dưới đây trình bày mức phạt áp dụng cho doanh nghiệp/tổ chức, không phải mức phạt cá nhân. 

1. Vi phạm về giấy phép sản xuất, kinh doanh

Đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt:

Ngoài tiền phạt, một số trường hợp có thể bị đình chỉ hoạt động từ 3–6 tháng hoặc 6–12 tháng tùy hành vi.

Căn cứ Điều 16, Điều 17 Nghị định 275/2026/NĐ-CP. 

2. Vi phạm về kho tồn trữ và an toàn hóa chất

Đối với vi phạm nghiêm trọng liên quan đến sản xuất hóa chất cấm, mức phạt có thể lên đến 90–100 triệu đồng đối với tổ chức, kèm đình chỉ hoạt động theo quy định.

Căn cứ Điều 15 Nghị định 275/2026/NĐ-CP. 

3. Vi phạm về xuất nhập khẩu hóa chất

Ngoài tiền phạt, hành vi nhập khẩu trái quy định có thể bị buộc tái xuất hoặc đưa hàng hóa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam trong thời hạn quy định.

Căn cứ Điều 21, 22, 23 Nghị định 275/2026/NĐ-CP. 

4. Vi phạm về kiểm soát mua bán hóa chất đặc biệt

Ngoài ra, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ một phần hoạt động kinh doanh hóa chất vi phạm từ 3–6 tháng.

Căn cứ Điều 20 Nghị định 275/2026/NĐ-CP. 

5. Vi phạm về phân loại, nhãn và Phiếu an toàn hóa chất

Căn cứ Điều 26, Điều 27 Nghị định 275/2026/NĐ-CP. 

6. Vi phạm về cơ sở vật chất, vận chuyển và nhân sự

Trường hợp không có người chịu trách nhiệm chuyên môn, doanh nghiệp còn có thể bị đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh, tồn trữ, sử dụng hoặc xử lý chất thải hóa chất từ 1–3 tháng.

Căn cứ Điều 31, 32, 33 Nghị định 275/2026/NĐ-CP. 

7. Vi phạm về công bố dữ liệu và truy xuất nguồn gốc

Đây là nhóm quy định rất đáng lưu ý kể từ khi triển khai Thông tư 154/2026/TT-BCA.

Căn cứ Điều 24, Điều 25 Nghị định 275/2026/NĐ-CP. 

IV. Những rủi ro doanh nghiệp cần ưu tiên kiểm soát

Từ các quy định trên, đánh giá có 8 nhóm rủi ro mà doanh nghiệp kinh doanh hóa chất cần rà soát ngay:

V. Đề xuất danh mục công việc doanh nghiệp cần triển khai

Đề xuất các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, kinh doanh và sử dụng hóa chất lập một bộ hồ sơ quản lý tuân thủ gồm:

VI. Một số nhận định quan trọng về chính sách năm 2026

1. Quản lý hóa chất theo danh mục thay vì quản lý chung chung.

Doanh nghiệp phải biết từng mặt hàng thuộc nhóm nào để xác định chính xác nghĩa vụ giấy phép và điều kiện kinh doanh.

2. Trách nhiệm được mở rộng đến người sử dụng.

Không chỉ doanh nghiệp nhập khẩu và phân phối mà doanh nghiệp mua hóa chất để sản xuất, xử lý nước, xử lý nước thải cũng có nghĩa vụ quản lý an toàn, hồ sơ và dữ liệu tương ứng.

3. Quản lý điện tử trở thành yêu cầu quan trọng.

Đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, định danh và truy xuất nguồn gốc làm tăng yêu cầu minh bạch đối với toàn bộ chuỗi cung ứng.

4. Mức phạt đối với doanh nghiệp cao gấp đôi mức phạt cá nhân.

Đặc biệt, vi phạm về giấy phép, nhập khẩu, kho tồn trữ, kiểm soát khách hàng và dữ liệu có thể dẫn đến đình chỉ hoạt động hoặc tái xuất hàng hóa.

5. Cần theo dõi quá trình đơn giản hóa thủ tục.

Nghị quyết 19/2026/NQ-CP định hướng cắt giảm, phân cấp thủ tục và điều kiện kinh doanh thuộc Bộ Công Thương. Tuy nhiên, Nghị quyết giao triển khai các văn bản thực hiện trước ngày 01/03/2027, vì vậy không nên tự hiểu các điều kiện hiện hành đã được bãi bỏ ngay khi Nghị quyết được ban hành.

VII. Kết luận dành cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp hóa chất trong năm 2026 cần chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang mô hình:

Quản lý theo danh mục – Quản lý theo giấy phép – Quản lý theo lô hàng – Quản lý theo khách hàng – Truy xuất bằng dữ liệu điện tử.

Đặc biệt, nếu doanh nghiệp vừa nhập khẩu vừa phân phối các sản phẩm như Clorin 70%, PAC, NaOH, HCl, FeCl3, Ferric Sulphate, PFS, hóa chất xử lý nước và vi sinh xử lý nước thải thì nên rà soát riêng từng sản phẩm theo mã CAS, thành phần, nồng độ và danh mục pháp lý. Không thể kết luận tất cả các sản phẩm này đều chịu cùng một chế độ quản lý.

Nguồn pháp lý để đối chiếu:

   Download Luật 69/2025/QH15: https://drive.google.com/file/d/1TBhEnG-EemeFxhMNnoXh9EYgTOshtbjh/view?usp=sharing

• Download Nghị định 24/2026/NĐ-CP – Danh mục hóa chất: https://drive.google.com/file/d/1_xNHCGaX9JIKvQ7LccE_bwbg8Dstsf_O/view?usp=sharing
  Download Nghị định 25/2026: https://drive.google.com/file/d/1IXn1j-hK0RJ-YeCEfbSZMcankIKS6IvU/view?usp=sharing

• Download  Nghị định 26/2026/NĐ-CP – Quản lý hoạt động hóa chất: https://drive.google.com/file/d/1PpAaJ5I7-Y5Y1qu23Xrjs-kU0l9Wsnh2/view?usp=sharing

  Download Nghị quyết 19: https://drive.google.com/file/d/1IAjVUXieQoxABVQhSbywljar5Ja0kAPR/view?usp=sharing

  Download  Nghị định 275/2026/NĐ-CP – Xử phạt vi phạm: https://drive.google.com/file/d/1MX-vN5LLVsMD8mUgXd-zf-zemRkjMSSn/view?usp=sharing

  Download  Thông tư 01/2026/TT-BCT: https://drive.google.com/file/d/1phlAAmZlxU7VLsHRApg7-tFFWc06dbtd/view?usp=sharing

  Download  Thông tư 02/2026/TT-BCT: https://drive.google.com/file/d/1wlj7pLliWFD7mCbVXacwwI4q13y6X5gf/view?usp=sharing

  Download  Thông tư 154/2026/TT-BCA: https://drive.google.com/file/d/1bNFF-xvhkD3I2BMDHuVGNzFEihN9dAyX/view?usp=sharing

Lưu ý pháp lý: Bảng phạt trên là bảng tổng hợp các hành vi trọng yếu, không phải toàn bộ danh mục xử phạt của Nghị định 275. Khi áp dụng cho một vụ việc cụ thể cần đối chiếu đầy đủ điều, khoản, tình tiết vi phạm, biện pháp khắc phục và văn bản sửa đổi còn hiệu lực.