Tóm tắt Nghị định 24/2026/NĐ-CP: Quy định Danh mục Hóa chất theo Luật Hóa chất 69/2025/QH15.

Nghị định số 24/2026/NĐ-CP, do Chính phủ ban hành ngày 17 tháng 01 năm 2026, quy định chi tiết các danh mục hóa chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hóa chất số 69/2025/QH15. Văn bản này là cơ sở pháp lý quan trọng để quản lý các hoạt động liên quan đến hóa chất trong lĩnh vực công nghiệp, nhằm đảm bảo an toàn và thúc đẩy phát triển bền vững.

Các điểm chính của Nghị định bao gồm:

• Phân loại Hóa chất: Nghị định ban hành bốn danh mục hóa chất chính, được phân loại dựa trên mức độ nguy hiểm và yêu cầu quản lý, bao gồm: Hóa chất cơ bản trong lĩnh vực công nghiệp trọng điểm (Phụ lục I), Hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện (Phụ lục II), Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (Phụ lục III), và Hóa chất phải xây dựng Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố (Phụ lục IV).

• Đối tượng Áp dụng Rộng rãi: Quy định áp dụng cho tất cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có hoạt động liên quan đến hóa chất công nghiệp trên lãnh thổ Việt Nam.

• Cơ chế Quản lý và Rà soát: Nghị định giao trách nhiệm cụ thể cho các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong việc quản lý hoạt động hóa chất thuộc ngành, lĩnh vực của mình. Bộ Công Thương giữ vai trò chủ trì, tổng hợp và báo cáo Chính phủ. Một cơ chế rà soát, cập nhật các danh mục được thực hiện định kỳ 6 tháng một lần để đảm bảo tính phù hợp với thực tiễn.

1. Tổng quan về Nghị định

1.1. Cơ sở pháp lý và Mục đích

Nghị định 24/2026/NĐ-CP được ban hành dựa trên các căn cứ pháp lý sau:

• Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15.

• Luật Hóa chất số 69/2025/QH15.

• Luật Phòng, chống ma túy số 73/2021/QH15.

• Đề nghị của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Mục đích chính của Nghị định là quy định các danh mục hóa chất cụ thể để triển khai Luật Hóa chất, tập trung vào các lĩnh vực phát triển công nghiệp hóa chất, hoạt động hóa chất và an toàn trong hoạt động hóa chất.

1.2. Phạm vi Điều chỉnh và Đối tượng Áp dụng

• Phạm vi: Nghị định quy định các danh mục hóa chất để thực thi các điều khoản cụ thể trong Luật Hóa chất, bao gồm:

    ◦ Khoản 2 Điều 6

    ◦ Điểm a khoản 1 Điều 9

    ◦ Điểm a khoản 2 Điều 9

    ◦ Khoản 2 Điều 37

• Đối tượng: Nghị định áp dụng đối với mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có các hoạt động liên quan đến lĩnh vực phát triển công nghiệp hóa chất, hoạt động hóa chất và an toàn hóa chất trên lãnh thổ Việt Nam.

1.3. Hiệu lực và Tổ chức Thực hiện

• Hiệu lực: Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành (17/01/2026).

• Trách nhiệm thực hiện:

    ◦ Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm thi hành.

    ◦ Các Bộ, cơ quan ngang Bộ có trách nhiệm quản lý hoạt động hóa chất trong ngành, lĩnh vực được phân công.

    ◦ Bộ Công Thương có vai trò chủ trì, tổ chức đánh giá tác động và tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định việc điều chỉnh các danh mục.

    ◦ Định kỳ 30 tháng 6 hàng năm, các Bộ, cơ quan ngang Bộ phải rà soát, đề xuất điều chỉnh, cập nhật các danh mục và gửi về Bộ Công Thương.

2. Nội dung chi tiết các Danh mục Hóa chất

Nghị định ban hành các danh mục hóa chất thông qua các phụ lục đính kèm, phân loại hóa chất theo mức độ kiểm soát.

2.1. Phụ lục I: Hóa chất Cơ bản thuộc Lĩnh vực Công nghiệp Hóa chất Trọng điểm

Phụ lục này liệt kê 39 hóa chất được xác định là nền tảng cho các ngành công nghiệp hóa chất trọng điểm của quốc gia. Đây là những hóa chất có sản lượng lớn và vai trò quan trọng trong chuỗi sản xuất công nghiệp.

Một số hóa chất tiêu biểu trong danh mục:

2.2. Phụ lục II: Hóa chất Sản xuất, Kinh doanh có Điều kiện

Đây là danh mục lớn nhất, bao gồm 786 hóa chất mà việc sản xuất và kinh doanh chúng phải tuân thủ các điều kiện nghiêm ngặt do pháp luật quy định. Mục tiêu là kiểm soát chặt chẽ các hóa chất có tiềm ẩn rủi ro về an toàn, sức khỏe và môi trường.

Một quy định quan trọng trong phụ lục này là:

"Hỗn hợp chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện là hỗn hợp chất chứa ít nhất một thành phần trong Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện của Nghị định này có hàm lượng lớn hơn 5% khối lượng."

Điều này có nghĩa là các quy định không chỉ áp dụng cho hóa chất tinh khiết mà còn cho cả các hỗn hợp chứa chúng với nồng độ đáng kể.

2.3. Phụ lục III: Hóa chất cần Kiểm soát Đặc biệt

Phụ lục này bao gồm các hóa chất có mức độ nguy hiểm cao, có khả năng bị lạm dụng cho các mục đích bất hợp pháp như sản xuất ma túy hoặc vũ khí hóa học. Danh mục được chia thành các nhóm nhỏ với mức độ kiểm soát khác nhau.

I. Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt

A. Các Tiền chất Công nghiệp (Nhóm 1 - IVB) Đây là các hóa chất thiết yếu, tham gia vào cấu trúc của chất ma túy nhưng cũng có ứng dụng hợp pháp trong y học và đời sống. Danh mục này gồm 22 chất.

• Ví dụ: Phenylacetone (P2P), Acetic oxide (AA), Safrole, Lysergic acid, Piperidine.

B. Hóa chất thuộc Công ước Cấm Vũ khí Hóa học (CWC) Danh mục này bao gồm các hóa chất được kiểm soát theo Công ước CWC. Các chất được liệt kê trong Phụ lục III thuộc Hóa chất Bảng 2 của Công ước.

• 2A - Hóa chất độc (Toxic Chemicals): Gồm các chất như Amiton, PFIB, và BZ. Đây là những hóa chất cực kỳ nguy hiểm.

• 2B - Tiền chất (Precursors): Bao gồm các hóa chất có thể được sử dụng để tổng hợp vũ khí hóa học.

    ◦ Ví dụ: Methylphosphonyl dichloride, Arsenic trichloride, 2,2-Diphenyl-2-hydroxyacetic acid.

Hóa chất khác Phần này liệt kê các hợp chất và hóa chất riêng lẻ khác cần kiểm soát đặc biệt do độc tính cao hoặc các mối nguy khác.

• Ví dụ:

    ◦ Các hợp chất của Asen, Crom (VI), Thủy ngân, Xyanua, Chì.

    ◦ Hóa chất cụ thể như Benzene (CAS 71-43-2), Carbon monoxide (CAS 630-08-0), Cadmium (CAS 7440-43-9), Formaldehyde (CAS 50-00-0).