QUY ĐỊNH VÀ THỰC THI KHAI BÁO THÔNG TIN THÀNH PHẦN HÓA CHẤT
Thứ Năm,
23/04/2026
NGÔ XUÂN TRƯỜNG
Báo cáo số 3824/HQKV2-NVHQ của Chi cục Hải quan Khu vực II gửi Cục Hải quan ngày 20/04/2026 về việc triển khai yêu cầu khai báo thông tin thành phần hóa chất. Điểm cốt lõi của báo cáo là việc áp dụng quy định khai báo 100% thông tin chi tiết (mã CAS, hàm lượng phần trăm) đối với hàng hóa hóa chất nhập khẩu từ đầu năm 2026.
Mặc dù việc thực thi dựa trên một khung pháp lý chặt chẽ nhằm đảm bảo tính chính xác trong áp mã thuế và quản lý chuyên ngành (đặc biệt là tiền chất ma túy), các đơn vị hải quan đang đối mặt với sự phản ứng từ phía doanh nghiệp liên quan đến bảo mật bí mật thương mại. Báo cáo đề xuất một lộ trình cải cách hành chính thông qua việc xây dựng cơ sở dữ liệu đối chiếu
1. Thực trạng áp dụng yêu cầu khai báo thông tin hóa chất
Theo ghi nhận từ ngày 01/01/2026, các đơn vị thuộc Chi cục Hải quan Khu vực II đã triển khai việc kiểm soát khai báo thông tin hóa chất với các cấp độ khác nhau:
- Tại Hải quan Khu công nghệ cao:
- Công chức hải quan thực hiện chỉ thị trên Hệ thống thông quan hàng hóa tự động, yêu cầu người khai hải quan phải cung cấp 100% thông tin về hóa chất (bao gồm mã CAS, hàm lượng phần trăm từng thành phần) khi kiểm tra hồ sơ chi tiết.
- Biện pháp cưỡng chế: Trường hợp doanh nghiệp không khai báo hoặc không có cơ sở khai báo đầy đủ, cơ quan hải quan sẽ chuyển luồng kiểm tra thực tế, lấy mẫu phân tích phân loại hoặc kiểm định để xác định chính xác tên hàng và mã số thuế.
- Tại các đơn vị cửa khẩu và ngoài cửa khẩu khác:
- Mặc dù chưa ban hành văn bản hướng dẫn nghiệp vụ riêng biệt cho doanh nghiệp, các đơn vị này vẫn yêu cầu khai báo đầy đủ 100% thông tin hóa chất như một điều kiện bắt buộc để thông quan hàng hóa.
2. Căn cứ pháp lý và cơ sở thực thi
Việc yêu cầu khai báo chi tiết thành phần hóa chất được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ dày đặc:
2.1. Luật và Nghị định cơ bản
|
Văn bản
|
Nội dung trọng tâm
|
|---|---|
|
Luật Hải quan (Điều 18, 26)
|
Quy định nghĩa vụ của người khai phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của nội dung khai; phân loại hàng hóa dựa trên hồ sơ, tài liệu kỹ thuật và thông tin chi tiết về thành phần, tính chất lý hóa.
|
|
Nghị định 08/2015/NĐ-CP
|
Quy định việc phân loại hàng hóa căn cứ vào hồ sơ hải quan và tài liệu kỹ thuật.
|
|
Nghị định 24/2026/NĐ-CP
|
Quy định danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện. Đặc biệt, hỗn hợp chất chứa ít nhất một thành phần trong danh mục với hàm lượng trên 5% được coi là hóa chất có điều kiện.
|
|
Nghị định 26/2026/NĐ-CP
|
Hướng dẫn thi hành Luật Hóa chất, quy định điều kiện xuất nhập khẩu và miễn trừ cấp phép đối với nồng độ thấp (dưới 0,1% hoặc dưới 1% tùy loại).
|
|
Nghị định 28/2026/NĐ-CP
|
Quy định các danh mục chất ma túy và tiền chất, yêu cầu định danh cụ thể bằng tên khoa học, mã CAS và mã HS.
|
2.2. Các hướng dẫn nghiệp vụ bổ trợ
- Công văn 1276/TCHQ-ĐTCBL: Nhấn mạnh việc chấn chỉnh tình trạng khai báo không đầy đủ thông tin về thành phần, hàm lượng, công dụng, dẫn đến sai sót trong công tác kiểm tra và xác định hàng hóa.
- Công văn 301/HQKV2-NVHQ: Yêu cầu khai báo tên hàng bằng tiếng Việt và tiếng Anh, tên khoa học, mã CAS, mã HS và công thức hóa học để làm căn cứ xác định các quy định về tiền chất.
- Quyết định 1921/QĐ-TCHQ: Quy định quyền của công chức hải quan trong việc yêu cầu bổ sung chứng từ hoặc quyết định kiểm tra thực tế nếu không đủ cơ sở xác định bản chất hàng hóa.
3. Phân tích mâu thuẫn và thách thức thực tế
Báo cáo chỉ ra một điểm xung đột đáng chú ý giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền lợi của doanh nghiệp:
- Vấn đề bảo mật thông tin: Hiệp hội kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN và nhiều doanh nghiệp phản ánh khó khăn trong việc cung cấp MSDS (Bảng dữ liệu an toàn hóa chất) chi tiết 100% thành phần vì lý do bảo mật công nghệ và bí mật thương mại.
- Quy định về bảo mật: Theo Điều 26 Luật Hóa chất (ban hành 14/6/2025), tổ chức, cá nhân có quyền yêu cầu bảo mật thông tin liên quan đến bí mật công nghệ. Tuy nhiên, Luật cũng quy định nghĩa vụ phải cung cấp thông tin này cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi được yêu cầu.
- Hệ quả của việc khai báo thiếu: Nhiều trường hợp doanh nghiệp không khai báo đầy đủ đã bị phát hiện chứa tiền chất công nghiệp thuộc đối tượng phải xin giấy phép, dẫn đến việc thiếu hồ sơ, bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính.
4. Kết luận và Đề xuất giải pháp
Để cân bằng giữa mục tiêu cải cách hành chính (giảm tỷ lệ lấy mẫu phân tích theo Công văn 3272/TCHQ-KĐHQ xuống còn 20%) và đảm bảo tuân thủ pháp luật, Chi cục Hải quan Khu vực II đưa ra các đề xuất sau:
- Tăng cường thu thập thông tin: Giao các đơn vị chuyên trách phòng chống ma túy thu thập, xử lý thông tin về tên hàng, thành phần, hàm lượng kèm tài liệu kỹ thuật của các mặt hàng hóa chất nhập khẩu.
- Xây dựng danh mục đối chiếu: Phối hợp với Cục Hóa chất - Bộ Công thương để xác định danh sách các mặt hàng không chứa tiền chất dựa trên mã CAS.
- Cải thiện quy trình thông quan: Khi doanh nghiệp khai báo mã CAS phù hợp với danh sách đã được cơ quan hải quan đối chiếu và xác nhận, hệ thống sẽ hỗ trợ kiểm tra nhanh hồ sơ, giảm thiểu việc phải kiểm tra thực tế hoặc lấy mẫu kiểm định.
- Trách nhiệm của doanh nghiệp: Khẳng định người khai hải quan có trách nhiệm bảo đảm tính chính xác của thông tin khai báo và cung cấp đầy đủ chứng từ kỹ thuật khi có yêu cầu để làm cơ sở tính thuế và thực hiện chính sách quản lý.
Danh mục
Dịch
