LUẬT HÓA CHẤT (VĂN BẢN HỢP NHẤT SỐ 35/VBHN-VPQH)
Thứ Tư,
29/04/2026
NGÔ XUÂN TRƯỜNG
Văn bản hợp nhất số 35/VBHN-VPQH (hợp nhất Luật Hóa chất năm 2025 và các sửa đổi từ Luật An ninh mạng) thiết lập một khung pháp lý toàn diện cho việc quản lý hoạt động hóa chất tại Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Trọng tâm của luật tập trung vào việc bảo đảm an toàn, an ninh hóa chất thông qua các cơ chế quản lý nghiêm ngặt: từ cấp phép, đăng ký hóa chất mới, đến việc ứng dụng "nguyên tắc hóa học xanh" trong đầu tư công nghiệp. Điểm nhấn quan trọng là việc đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất quốc gia và phân loại hóa chất theo tiêu chuẩn toàn cầu (GHS). Luật phân cấp quản lý rõ rệt giữa hóa chất có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt và hóa chất cấm, đồng thời quy định cụ thể trách nhiệm phòng ngừa sự cố ở các cấp từ cơ sở đến quốc gia.
1. Phạm vi điều chỉnh và Các khái niệm trọng tâm
1.1. Phạm vi điều chỉnh
Luật quy định về:
- Quản lý hoạt động hóa chất và phát triển ngành công nghiệp hóa chất.
- Thông tin hóa chất và quản lý hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa.
- An toàn và an ninh trong mọi hoạt động liên quan đến hóa chất.
1.2. Hệ thống định nghĩa chủ chốt
- Hóa chất: Bao gồm chất và hỗn hợp chất tự nhiên hoặc nhân tạo.
- Hóa chất nguy hiểm: Hóa chất gây hại cho con người, môi trường và tài sản, có ít nhất một đặc tính nguy hiểm theo nguyên tắc phân loại của cơ quan có thẩm quyền.
- Chất độc: Hóa chất có thể gây tử vong, thương tổn vĩnh viễn hoặc mất năng lực tạm thời thông qua tác động hóa học lên quá trình sống.
- Hóa học xanh: Bộ nguyên tắc trong thiết kế, sản xuất và sử dụng hóa chất nhằm giảm thiểu hoặc loại bỏ việc tạo ra các chất nguy hiểm.
- An ninh hóa chất: Các biện pháp ngăn chặn việc chiếm hữu bất hợp pháp và sử dụng sai mục đích hóa chất/thiết bị hóa học.
2. Phát triển ngành công nghiệp hóa chất và Đầu tư dự án
2.1. Chiến lược và Lĩnh vực trọng điểm
Chiến lược phát triển ngành được lập cho giai đoạn 10 năm, tầm nhìn 30 năm, ưu tiên các lĩnh vực:
- Sản xuất hóa chất cơ bản, hóa dầu, hóa dược, sản phẩm cao su (trừ săm lốp).
- Sản xuất phân bón hàm lượng cao.
- Sản xuất Hydro và Amoniac từ nguồn năng lượng tái tạo.
- Đầu tư vào các khu công nghiệp chuyên ngành và tổ hợp công trình hóa chất.
2.2. Nghĩa vụ của chủ đầu tư dự án hóa chất
Chủ đầu tư phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt ngay từ giai đoạn chuẩn bị:
- Áp dụng Nguyên tắc hóa học xanh: Bắt buộc trong thiết kế, lựa chọn công nghệ và thiết bị.
- Khoảng cách an toàn: Phải bảo đảm khoảng cách từ công trình hóa chất đến dân cư, di tích, khu bảo tồn theo quy chuẩn.
- Phòng ngừa sự cố: Phải xây dựng Kế hoạch hoặc Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất trước khi tồn trữ.
3. Phân loại và Quản lý hoạt động hóa chất
Luật phân chia hóa chất thành ba nhóm chính với các yêu cầu quản lý khác nhau:
|
Loại hóa chất
|
Yêu cầu quản lý tiêu biểu
|
Thời hạn giấy phép/chứng nhận
|
|---|---|---|
|
Hóa chất có điều kiện
|
Phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất/kinh doanh.
|
05 năm
|
|
Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt
|
Phải có Giấy phép; kiểm soát chặt chẽ mục đích sử dụng; lập phiếu kiểm soát mua bán cho từng lần giao hàng.
|
05 năm
|
|
Hóa chất cấm
|
Nghiêm cấm hoạt động trừ các trường hợp đặc biệt phục vụ an ninh, quốc phòng hoặc mục đích quy định tại Luật Đầu tư.
|
12 tháng
|
3.1. Hoạt động xuất nhập khẩu
- Khai báo hóa chất: Tổ chức, cá nhân nhập khẩu hóa chất phải khai báo (trừ hóa chất cấm và hóa chất cần kiểm soát đặc biệt đã có giấy phép riêng).
- Giấy phép xuất nhập khẩu: Đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, giấy phép được cấp theo từng hóa đơn và có thời hạn 06 tháng.
3.2. Vận chuyển và Tồn trữ
- Vận chuyển: Phải tuân thủ quy định về hàng hóa nguy hiểm. Riêng hóa chất cấm không được dừng đỗ nơi đông người, gần trạm xăng hoặc công trình quan trọng.
- Tồn trữ: Phải có kho chuyên dụng, biển cảnh báo đầy đủ các đặc tính nguy hiểm và thiết bị ứng cứu sự cố tại chỗ.
4. Thông tin và Chuyển đổi số trong quản lý hóa chất
4.1. Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất
Đây là trung tâm của hoạt động quản lý nhà nước, phục vụ:
- Lưu trữ, cập nhật dữ liệu về hóa chất và hoạt động hóa chất.
- Danh mục hóa chất quốc gia và hóa chất nước ngoài được thừa nhận.
- Thực hiện chế độ cập nhật thông tin bắt buộc từ các tổ chức, cá nhân.
- Bảo đảm an ninh mạng và khả năng liên thông với hệ thống thông tin quốc gia.
4.2. Đăng ký hóa chất mới
Hóa chất mới (chưa có trong danh mục quốc gia) phải được đăng ký và đánh giá tính chất vật lý, hóa học, độc tính trước khi lưu thông. Sau khi đăng ký, hóa chất mới được quản lý như hóa chất cần kiểm soát đặc biệt trong 05 năm đầu.
4.3. Phân loại và Ghi nhãn (GHS)
Việc phân loại phải tuân thủ Hệ thống hài hòa toàn cầu (GHS). Tổ chức sản xuất, nhập khẩu phải lập Phiếu an toàn hóa chất (MSDS) và cung cấp cho bên mua, đồng thời lưu giữ tại địa điểm tồn trữ.
5. An toàn, An ninh và Ứng phó sự cố
5.1. Phân cấp sự cố hóa chất
- Cấp cơ sở: Xảy ra trong phạm vi cơ sở, lực lượng tại chỗ có khả năng ứng phó.
- Cấp tỉnh: Vượt quá khả năng ứng phó của cơ sở, xảy ra trên địa bàn tỉnh.
- Cấp quốc gia: Vượt quá khả năng ứng phó của chính quyền cấp tỉnh.
5.2. Huấn luyện và Diễn tập
- Tổ chức, cá nhân phải định kỳ huấn luyện an toàn hóa chất cho người lao động.
- Cơ sở có hóa chất thuộc danh mục nguy hiểm cao phải diễn tập ứng phó sự cố hằng năm.
- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm xây dựng Kế hoạch ứng phó sự cố cấp tỉnh và tổ chức diễn tập định kỳ.
6. Các hành vi bị nghiêm cấm và Chế tài
Luật nghiêm cấm các hành vi sau:
- Chiếm đoạt, sản xuất, kinh doanh, sử dụng hóa chất trái phép.
- Làm giả, sửa chữa, thuê, mượn các loại giấy phép, chứng chỉ về hóa chất.
- Cố ý cung cấp thông tin sai lệch về đặc tính nguy hiểm của hóa chất.
- Sử dụng hóa chất không rõ nguồn gốc hoặc hóa chất bị cấm trong thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm, thức ăn chăn nuôi.
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vi phạm pháp luật quản lý hóa chất.
7. Điều khoản thi hành và Chuyển tiếp
- Hiệu lực: Luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
- Thời hạn chuyển tiếp:
- Giấy chứng nhận đủ điều kiện đã cấp trước ngày luật có hiệu lực được tiếp tục sử dụng đến hết ngày 31/12/2027.
- Giấy phép sản xuất, kinh doanh đã cấp được tiếp tục đến khi hết hạn.
- Hóa chất mới được đưa vào danh mục kiểm soát đặc biệt phải đáp ứng quy định trước ngày 31/12/2026.
- Quy định về Giấy chứng nhận dịch vụ tồn trữ hóa chất có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
Link download VBHN: https://drive.google.com/file/d/1Y4FMYAVIukUUEERHeUc7X_90ZoKGwt1I/view?usp=sharing
Danh mục
Dịch
