HƯỚNG DẪN NGHIỆP VỤ VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU HÓA CHẤT TRÊN ĐỊA BÀN

Tài liệu này tổng hợp các hướng dẫn mới nhất từ Chi cục Hải quan khu vực V (theo Công văn số 490/HQKV5-NVHQ ngày 17/03/2026) nhằm thống nhất việc thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) hóa chất theo khung pháp lý mới. Điểm cốt yếu là sự chuyển giao từ Luật Hóa chất 2007 sang Luật Hóa chất 2025 và các Nghị định hướng dẫn liên quan có hiệu lực từ đầu năm 2026.

Các nội dung trọng tâm bao gồm:

• Chấm dứt hiệu lực pháp lý: Luật Hóa chất 2007 và Nghị định 113/2017/NĐ-CP đã chính thức hết hiệu lực.
• Quy định về Giấy phép: Làm rõ các trường hợp miễn trừ và bắt buộc phải có Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, đặc biệt là trong mối quan hệ giữa nội địa, khu phi thuế quan và kho ngoại quan.
• Hệ thống quản lý: Yêu cầu khai thác triệt để hệ thống CCES để cập nhật các văn bản phối hợp giữa Cục Hải quan và Cục Hóa chất (Bộ Công Thương).

1. Khung pháp lý và sự thay đổi về hiệu lực văn bản

Sự thay đổi về căn cứ pháp lý là nền tảng cho các điều chỉnh nghiệp vụ hiện nay. Cụ thể:

Lưu ý quan trọng về các văn bản hướng dẫn cũ: Do các căn cứ pháp lý cũ đã hết hiệu lực, các văn bản sau đây không còn cơ sở pháp lý để áp dụng:

• Công văn số 5133/BCT-HC (10/07/2025) của Bộ Công Thương.
• Công văn số 16231/CHQ-GSQL (25/07/2025) của Cục Hải quan.

Các đơn vị Hải quan ngoài cửa khẩu được yêu cầu thực hiện theo hướng dẫn tại Công văn số 392/HQKV5-KSHQ ngày 04/03/2026 của Chi cục Hải quan khu vực V.

2. Hướng dẫn khai thác thông tin trên hệ thống CCES

Các đơn vị cần chủ động cập nhật và thực hiện theo các văn bản phối hợp quản lý hóa chất trên Hệ thống CCES, bao gồm:

• Công văn số 13392/CHQ-GSQL (06/03/2026): Về phối hợp quản lý hóa chất cần kiểm soát đặc biệt có chứa tiền chất công nghiệp (dựa trên Công văn 289/HC-QLHC của Cục Hóa chất).
• Công văn số 13397/CHQ-GSQL (06/03/2026): Thực hiện nội dung Công văn 285/HC-QLHC của Cục Hóa chất (văn bản này thay thế cho Công văn 239/HC-QLHC đã bị thu hồi).

3. Quy định về Giấy phép hóa chất cần kiểm soát đặc biệt

Việc cấp Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt được quy định chi tiết dựa trên Luật Quản lý ngoại thương, Luật Thương mại và Nghị định 26/2026/NĐ-CP.

3.1. Các trường hợp không áp dụng thủ tục cấp Giấy phép

Căn cứ khoản 2 Điều 56 Luật Quản lý ngoại thương và khoản 1 Điều 28 Luật Thương mại, không áp dụng thủ tục cấp Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt đối với:

• Hoạt động mua bán hàng hóa giữa bên bán (doanh nghiệp nội địa) và bên mua (doanh nghiệp chế xuất).
• Lý do: Doanh nghiệp chế xuất được coi là khu vực hải quan riêng.

3.2. Quy định đối với Kho ngoại quan

Quy tắc áp dụng biện pháp quản lý phụ thuộc vào đích đến và mục đích sử dụng của hàng hóa:

• Từ nước ngoài gửi kho ngoại quan: Khi nhập khẩu từ nước ngoài vào kho ngoại quan để chờ nhập khẩu vào nội địa hoặc xuất khẩu sang nước thứ ba, không phải thực hiện nộp Giấy phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt.
• Từ kho ngoại quan đưa vào sử dụng tại Việt Nam/Khu phi thuế quan:
  • Phải thực hiện thủ tục hải quan theo loại hình tương ứng.
  • Bắt buộc phải nộp Giấy phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (theo hướng dẫn tại Công văn 285/HC-QLHC).
• Chuyển quyền sở hữu hàng hóa trong kho ngoại quan:
  • Trường hợp doanh nghiệp trong nước mua lại hóa chất từ nước ngoài đang gửi tại kho ngoại quan.
  • Nếu bên bán (chủ hàng cũ) đã xin Giấy phép nhập khẩu cho lô hàng này, doanh nghiệp nội địa (bên mua) không phải xin Giấy phép mới.
  • Tuy nhiên, doanh nghiệp nội địa phải cung cấp chứng từ, bằng chứng chứng minh việc mua bán và chuyển quyền sở hữu từ chủ hàng đã có Giấy phép ban đầu để thực hiện thủ tục nhập khẩu vào nội địa.

4. Chỉ đạo tổ chức thực hiện

Để đảm bảo việc thực hiện thông suốt và đúng pháp luật, Chi cục Hải quan khu vực V đưa ra các yêu cầu sau:

1. Nghiên cứu văn bản: Các đơn vị Hải quan ngoài cửa khẩu phải chỉ đạo, quán triệt công chức nghiên cứu kỹ Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 và các Nghị định, Thông tư hướng dẫn để thực hiện đúng công tác kiểm tra, giám sát.
2. Nắm bắt thực tế: Chủ động nắm bắt tình hình và hướng dẫn doanh nghiệp tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục.
3. Chế độ báo cáo: Trường hợp phát sinh vướng mắc vượt thẩm quyền, các đơn vị phải kịp thời báo cáo về Chi cục Hải quan khu vực V để được chỉ đạo giải quyết.