Giải đáp thuế cho Hộ Kinh Doanh tại “Hội thảo Thực hiện thuế kê khai: Hộ kinh doanh cần lưu ý gì?” (Báo Tuổi trẻ tổ chức)

TỔNG QUAN CHÍNH SÁCH THUẾ VÀ QUẢN LÝ HỘ KINH DOANH TỪ NĂM 2026

Từ ngày 01/01/2026, hệ thống quản lý thuế đối với hộ kinh doanh (HKD) và cá nhân kinh doanh (CNKD) tại Việt Nam sẽ trải qua những thay đổi căn bản dựa trên Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Luật Thuế giá trị gia tăng số 149/2025/QH15. Điểm mấu chốt của sự thay đổi này là việc nâng mức ngưỡng doanh thu không chịu thuế từ 100 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm và chuyển đổi hoàn toàn từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai. HKD được phân loại thành ba nhóm chính dựa trên quy mô doanh thu để áp dụng chế độ sổ sách và phương pháp tính thuế tương ứng. Cơ quan thuế cam kết tự động chuyển đổi dữ liệu và đồng hành hỗ trợ người nộp thuế thông qua các ứng dụng điện tử như eTax Mobile và Cổng dịch vụ công.

I. Phân loại và Phương pháp tính thuế đối với Hộ kinh doanh

Dựa trên doanh thu năm, HKD và CNKD được chia thành các nhóm với nghĩa vụ thuế khác nhau:

1. Nhóm 1: Doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống

• Nghĩa vụ thuế: Thuộc đối tượng không chịu thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và không phải nộp thuế Thu nhập cá nhân (TNCN).

• Hóa đơn: Không thuộc đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử.

2. Nhóm 2: Doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm

• Phương pháp tính thuế: Tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu.

• Thuế suất tham khảo:

    ◦ Hoạt động thương mại: Thuế TNCN 0,5%, Thuế GTGT 1% (Tổng 1,5%).

    ◦ Dịch vụ (ví dụ: Phòng khám thẩm mỹ): Thuế TNCN 2%, Thuế GTGT 5%.

    ◦ Cho thuê bất động sản (trừ kinh doanh lưu trú): Thuế TNCN 5% (tính trên phần doanh thu vượt 500 triệu đồng), Thuế GTGT 5% (tính trên toàn bộ doanh thu).

3. Nhóm 3: Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm

• Doanh thu từ 3 tỷ đến 50 tỷ đồng: Nộp thuế TNCN theo phương pháp thu nhập tính thuế (Doanh thu trừ Chi phí) nhân với thuế suất 17%.

• Thuế GTGT: Vẫn áp dụng phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu (do HKD không thuộc đối tượng áp dụng phương pháp khấu trừ). Nếu muốn áp dụng phương pháp khấu trừ, HKD phải chuyển đổi lên loại hình doanh nghiệp.

II. Chế độ kế toán và Sổ sách hóa đơn

Chế độ sổ sách được đơn giản hóa tùy theo quy mô kinh doanh để giảm bớt gánh nặng hành chính:

Quy định về Hóa đơn điện tử (HĐĐT)

• Ngưỡng bắt buộc: HKD có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên bắt buộc sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền.

• Ngưỡng tự nguyện: HKD có doanh thu từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng có thể đăng ký sử dụng nếu có nhu cầu.

• Thời điểm lập hóa đơn: Là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc sử dụng hàng hóa, không phân biệt đã thu tiền hay chưa.

• Chi phí: Cơ quan thuế sẽ nghiên cứu giải pháp cho các đơn hàng giá trị nhỏ (5.000đ - 25.000đ) để giảm chi phí phát hành hóa đơn cho HKD.

III. Lộ trình chuyển đổi và Thủ tục kê khai

1. Chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai

Toàn bộ HKD đang nộp thuế khoán sẽ được cơ quan thuế tự động chuyển đổi sang phương pháp kê khai từ ngày 01/01/2026. Người nộp thuế không cần thực hiện thủ tục chuyển đổi.

2. Thời hạn thông báo doanh thu đối với nhóm miễn thuế (Dưới 500 triệu VNĐ)

• Năm 2026 (Giai đoạn chuyển tiếp): Thông báo 2 lần.

    ◦ Lần 1: Doanh thu 6 tháng đầu năm (chậm nhất 31/07/2026).

    ◦ Lần 2: Doanh thu 6 tháng cuối năm (chậm nhất 31/01/2027).

• Từ năm 2027 trở đi: Chỉ cần thông báo 1 lần/năm (chậm nhất ngày 31/01 của năm tiếp theo).

3. Công cụ kê khai

Người nộp thuế có thể thực hiện đăng ký và kê khai qua:

• Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Cục Thuế.

• Ứng dụng eTax Mobile (dự kiến nâng cấp tính năng kê khai cho thuê tài sản vào tháng 02/2026).

• Xác thực giao dịch bằng mã OTP gửi về điện thoại hoặc chữ ký số.

IV. Hướng dẫn cho các trường hợp đặc biệt

1. Kinh doanh trên sàn Thương mại điện tử (TMĐT)

• Sàn TMĐT có chức năng thanh toán sẽ thực hiện kê khai, khấu trừ và nộp thuế thay cho cá nhân.

• Doanh thu tính thuế bao gồm cả các khoản thưởng, hỗ trợ đạt doanh số, chiết khấu thanh toán nhận được từ sàn.

• HKD có thể ủy nhiệm cho sàn lập hóa đơn hoặc tự lập hóa đơn.

2. Cho thuê bất động sản

• Ngưỡng miễn thuế: Dưới 500 triệu đồng/năm.

• Cơ chế khai thay: Trường hợp cá nhân có nhiều nhà cho thuê và bên thuê khai thay, nội dung này phải được quy định rõ trong hợp đồng để xác định mức giảm trừ 500 triệu đồng một cách chính xác.

• Địa điểm kê khai: Tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp nơi có bất động sản.

3. Xử lý chi phí và Hàng hóa

• Chứng từ đầu vào: Hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán là căn cứ để xác định chi phí được trừ (đặc biệt quan trọng với nhóm doanh thu trên 3 tỷ đồng).

• Lưu ý: Chứng từ chuyển khoản ngân hàng chỉ là chứng từ thanh toán, không thay thế được hóa đơn/chứng từ kế toán để chứng minh nguồn gốc hàng hóa hợp pháp.

• Hàng khuyến mại: Giá tính thuế GTGT bằng 0 tại thời điểm khuyến mại. Sau khi kết thúc chương trình, nếu bán hàng khuyến mại thì phải lập hóa đơn và nộp thuế theo giá bán thực tế.

V. Các vấn đề quản lý hành chính khác

• Mã số thuế (MST): HKD sử dụng số định danh cá nhân làm MST. Khi có nhiều địa điểm kinh doanh, HKD không cần đăng ký MST mới mà sử dụng MST định danh để kê khai chung.

• Tách bạch tài chính: HKD cần đăng ký tài khoản ngân hàng phục vụ sản xuất kinh doanh và tách bạch rõ ràng doanh thu kinh doanh với chi tiêu cá nhân.

• Ủy quyền: Người được ủy quyền thực hiện nghĩa vụ thuế vẫn phải sử dụng thông tin của chủ hợp đồng (người có nghĩa vụ thuế) khi kê khai.

VI. Trích dẫn quan trọng từ Cơ quan Thuế

"Từ năm 2026, toàn bộ Hộ kinh doanh không phải thực hiện thủ tục chuyển đổi gì [từ thuế khoán sang kê khai]. Cơ quan thuế đã tự động chuyển 'hộ khoán' tự động thành 'hộ kê khai' từ ngày 1/1/2026."

"Việc lấy hóa đơn đầu vào là để chứng minh nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa, dịch vụ, phục vụ quản lý thuế, quản lý thị trường... là căn cứ để xác định chi phí được trừ đối với hộ kinh doanh áp dụng phương pháp tính thuế TNCN bằng thu nhập tính thuế nhân thuế suất."

"Cơ quan thuế luôn đồng hành, hỗ trợ NNT trong quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai."