Hệ thống quản lý hóa chất tại Việt Nam đang trải qua một đợt cải cách lớn với trọng tâm là Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Những thay đổi này hướng tới việc phân cấp triệt để quyền quản lý cho cấp tỉnh, đơn giản hóa các thủ tục hành chính thông qua ứng dụng công nghệ và tăng cường trách nhiệm tự chủ của doanh nghiệp. Điểm cốt lõi của quy định mới bao gồm việc phân loại lại các nhóm hóa chất (hóa chất có điều kiện, hóa chất kiểm soát đặc biệt và hóa chất cấm), số hóa hoàn toàn quy trình khai báo nhập khẩu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia và siết chặt các điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất nhằm đảm bảo an toàn, an ninh hóa chất.
Hệ thống văn bản pháp quy mới điều chỉnh hoạt động hóa chất bao gồm:
- Luật Hóa chất số 69/2025/QH15: Có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026.
- Các Nghị định hướng dẫn: Nghị định 24, 25, 26/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ 17/01/2026).
- Các Thông tư chuyên ngành: Thông tư 01, 02, 26/2026/TT-BCT.
- Các Nghị quyết bổ trợ: Nghị quyết 19/2026/NQ-CP và 66.18/NQ-CP.
Lộ trình chuyển tiếp:
- Giấy chứng nhận cũ: Các giấy chứng nhận đã cấp trước ngày 17/01/2026 được tiếp tục sử dụng đến hết ngày 31/12/2027.
- Hóa chất mới bổ sung: Đối với các hóa chất mới được đưa vào danh mục quản lý, doanh nghiệp đang hoạt động phải hoàn thành việc đáp ứng các quy định trước ngày 31/12/2026.
II. Phân loại hóa chất theo quy định mới
Luật Hóa chất 2025 thay đổi cách phân loại so với Luật cũ (2007) để tối ưu hóa hiệu quả quản lý:
|
Nhóm hóa chất (Luật 2025)
|
Thành phần chi tiết
|
|
Hóa chất có điều kiện
|
Bao gồm hóa chất có điều kiện trong lĩnh vực công nghiệp cũ và 55 hóa chất trước đây thuộc danh mục hạn chế sản xuất, kinh doanh.
|
|
Hóa chất kiểm soát đặc biệt
|
Nhóm 1: Tiền chất công nghiệp Nhóm 1, hóa chất Bảng 2, một số hóa chất hạn chế cũ.<br>Nhóm 2: Tiền chất công nghiệp Nhóm 2, hóa chất Bảng 3, hóa chất thuộc Công ước Rotterdam, Stockholm (POP).
|
|
Hóa chất cấm
|
Các hóa chất cực độc hoặc gây hại nghiêm trọng theo danh mục quy định.
|
III. Quản lý hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện
1. Nhận diện danh mục
Chi tiết các chất được quy định tại Phụ lục II của Nghị định 24/2026/NĐ-CP. Một hỗn hợp chất sẽ được quản lý như hóa chất có điều kiện nếu chứa ít nhất một thành phần thuộc danh mục với hàm lượng lớn hơn 5% khối lượng.
2. Điều kiện hoạt động đối với doanh nghiệp
|
Tiêu chuẩn
|
Sản xuất
|
Kinh doanh
|
Sử dụng
|
|
Giấy phép
|
Bắt buộc Giấy chứng nhận (UBND tỉnh cấp, hạn 05 năm).
|
Bắt buộc Giấy chứng nhận (UBND tỉnh cấp, hạn 05 năm).
|
Không cần Giấy chứng nhận nhưng phải công bố mục đích sử dụng.
|
|
Nhân lực
|
Người phụ trách chuyên môn: Bằng Đại học chuyên ngành hóa trở lên.
|
Người phụ trách chuyên môn: Bằng Trung cấp chuyên ngành hóa trở lên.
|
Người phụ trách chuyên môn: Bằng Trung cấp chuyên ngành hóa trở lên.
|
|
Kho bãi
|
Nhà xưởng, kho đạt chuẩn kỹ thuật quốc gia.
|
Có kho riêng hoặc thuê kho đạt chuẩn dịch vụ tồn trữ.
|
Có kho riêng hoặc thuê kho đạt chuẩn dịch vụ tồn trữ.
|
|
An toàn
|
Kế hoạch/Biện pháp phòng ngừa ứng phó sự cố hóa chất.
|
Phân khu, sắp xếp hóa chất theo tính chất, tránh phản ứng nguy hiểm.
|
Có quyền yêu cầu bên cung cấp đưa đầy đủ thông tin MSDS và nhãn.
|
Miễn trừ cấp Giấy chứng nhận: Áp dụng cho các trường hợp san chiết, pha chế chỉ phục vụ sản xuất nội bộ; hỗn hợp chất có nồng độ dưới 0,1% khối lượng; hoặc hóa chất trong sản phẩm tiêu dùng (dược phẩm, thực phẩm, mỹ phẩm, sơn, pin...)
IV. Quy định về khai báo hóa chất nhập khẩu
1. Phạm vi và đối tượng
- Đối tượng bắt buộc: Các hóa chất thuộc Chương 28 và Chương 29 của Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.
- Hỗn hợp chất: Nếu hỗn hợp không thuộc Chương 28, 29 (dù thành phần có chứa chất thuộc hai chương này) thì được miễn trừ khai báo.
2. Quy trình thực hiện trực tuyến
Việc khai báo phải hoàn thành trước khi thông quan thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia:
- Doanh nghiệp gửi hồ sơ điện tử.
- Thông tin chuyển tự động đến hệ thống của Bộ Công Thương.
- Hệ thống phản hồi tự động cho doanh nghiệp và cơ quan Hải quan.
- Thông tin phản hồi có giá trị pháp lý để làm thủ tục thông quan.
3. Hồ sơ khai báo
- Thông tin định danh tổ chức, cá nhân và chi tiết hóa chất.
- Hóa đơn thương mại (Invoice): Bản gốc kèm bản dịch tiếng Việt có xác thực. (Hàng phi thương mại có thể thay bằng giấy báo hàng về).
- Phiếu an toàn hóa chất (MSDS): Bản tiếng Việt theo mẫu quy định (16 nội dung cơ bản).
4. Các trường hợp miễn khai báo
- Hóa chất đã có Giấy phép nhập khẩu hóa chất kiểm soát đặc biệt hoặc hóa chất cấm.
- Số lượng nhập khẩu mỗi lần dưới 10 kg.
- Hóa chất mới nhập khẩu để thử nghiệm, đánh giá đặc tính lý hóa với số lượng dưới 01 kg.
V. Trách nhiệm của doanh nghiệp và Cải cách hành chính
1. Trách nhiệm và Nghĩa vụ
- Tính chính xác: Chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính trung thực của dữ liệu điện tử đã khai báo.
- Ghi nhãn: Phân loại và ghi nhãn theo quy tắc GHS trước khi sử dụng hoặc lưu thông.
- Lưu trữ: Hồ sơ hóa chất nguy hiểm phải được lưu giữ ít nhất 03 năm.
- Báo cáo: Cập nhật tình hình hoạt động hóa chất năm trước vào Cơ sở dữ liệu chuyên ngành trước ngày 15 tháng 02 hằng năm.
2. Nguyên tắc cắt giảm thủ tục hành chính
Quy định mới thúc đẩy cơ chế liên thông một cửa toàn quốc với các điểm nhấn:
- Phân cấp triệt để cho cấp tỉnh: Tăng quyền tự quyết và trách nhiệm của địa phương.
- Số hóa: Ứng dụng tối đa cơ sở dữ liệu quốc gia, không yêu cầu nộp giấy tờ mà thông tin đã có sẵn trong hệ thống.
- Không phụ thuộc địa giới: Thay thế hồ sơ giấy bằng cơ chế liên thông điện tử toàn quốc.
VI. Dịch vụ tồn trữ và Hóa chất kiểm soát đặc biệt
- Dịch vụ tồn trữ: Tổ chức cung cấp dịch vụ tồn trữ hóa chất phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động.
- Hóa chất kiểm soát đặc biệt (Nhóm 1): Các thủ tục cấp, điều chỉnh, gia hạn giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu được thực hiện nghiêm ngặt đối với nhóm tiền chất công nghiệp và hóa chất Bảng 2.
- Vận chuyển: Giấy phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm (Loại 5, Loại 8) cũng được phân cấp cho địa phương thực hiện.
Download tài liệu: https://drive.google.com/file/d/1MX-vN5LLVsMD8mUgXd-zf-zemRkjMSSn/view?usp=sharing
https://drive.google.com/file/d/1MK4qo9MAU6coyFY0pj1fUF5c27JGBnmI/view?usp=sharing
Dịch
0913208796
