QUY ĐỊNH VỀ KHAI BÁO THÀNH PHẦN HÓA CHẤT TRONG THỦ TỤC HẢI QUAN

Thứ Bảy, 16/05/2026

NGÔ XUÂN TRƯỜNG

Công văn số 16292/CHQ-GSQL ngày 15 tháng 5 năm 2026 của Cục Hải quan (Bộ Tài chính) gửi Hội đồng kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC). Văn bản nhằm giải đáp những vướng mắc của doanh nghiệp liên quan đến yêu cầu khai báo chi tiết 100% thành phần hóa chất khi làm thủ tục nhập khẩu.

Trọng tâm của văn bản khẳng định rằng việc yêu cầu cung cấp thông tin kỹ thuật và thành phần hóa chất dựa trên cơ sở pháp lý chặt chẽ nhằm xác định mã số hàng hóa (HS) và áp dụng chính sách quản lý chuyên ngành. Cơ quan Hải quan cam kết thực hiện theo nguyên tắc quản lý rủi ro, bảo vệ bí mật thương mại theo đúng quy định của Luật Hóa chất, đồng thời đang phối hợp với Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) để thống nhất các hướng dẫn triển khai trong bối cảnh Luật Hóa chất 2025 mới có hiệu lực.

1. Cơ sở pháp lý và Nguyên tắc quản lý

Hoạt động quản lý hải quan đối với hóa chất xuất nhập khẩu được thực hiện dựa trên hệ thống văn bản pháp luật hiện hành, bao gồm:

Luật Hải quan: Luật Hải quan 2014 và các nghị định hướng dẫn (Nghị định 08/2015/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 167/2025/NĐ-CP).
Luật Hóa chất: Luật Hóa chất 2014, Luật Hóa chất 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành (Nghị định 24/2026/NĐ-CP, Nghị định 26/2026/NĐ-CP).
Thông tư hướng dẫn: Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC và Thông tư 121/2025/TT-BTC).

Nguyên tắc thực hiện: Cơ quan Hải quan áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro xuyên suốt quá trình kiểm tra, giám sát nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật. Kể từ khi Luật Hóa chất 2025 có hiệu lực, Cục Hải quan không ban hành thêm bất kỳ văn bản hướng dẫn riêng biệt nào làm phát sinh thủ tục ngoài quy định chung.

2. Quy định về Khai báo và Cung cấp Hồ sơ Kỹ thuật

Việc yêu cầu khai báo thành phần hóa chất không phải là một thủ tục tùy tiện mà căn cứ vào nhu cầu xác định bản chất hàng hóa:

Yêu cầu đối với người khai hải quan

Trách nhiệm khai báo: Theo chỉ tiêu 1.78 mẫu số 01 Phụ lục II (Thông tư 121/2025/TT-BTC), người khai phải mô tả rõ tên hàng, thành phần, hàm lượng, tính chất lý hóa. Đây là căn cứ bắt buộc để xác định mã số hàng hóa và áp dụng chính sách quản lý, thuế.
Hồ sơ hải quan: Người khai không phải nộp thêm chứng từ ngoài danh mục quy định tại Điều 16 Thông tư 38/2015/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung). Tuy nhiên, công chức hải quan có quyền yêu cầu cung cấp tài liệu kỹ thuật để xác định tên hàng và mã số theo Điều 19 Luật Hải quan.

Cơ sở của việc yêu cầu chi tiết thành phần

Hóa chất là mặt hàng đặc thù, việc quản lý phụ thuộc mật thiết vào nồng độ và hàm lượng:

Một số hóa chất nguy hiểm có nồng độ dưới mức ngưỡng (như 0,1%, 1%, hoặc 5%) có thể thuộc trường hợp miễn Giấy phép xuất nhập khẩu hoặc Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất/kinh doanh.
Nếu hồ sơ hải quan không thể hiện rõ cấu tạo hoặc hàm lượng thành phần, cơ quan Hải quan không có đủ cơ sở để xác định hàng hóa có thuộc danh mục hóa chất có điều kiện, kiểm soát đặc biệt hoặc bị cấm hay không.

Xử lý khi thiếu thông tin

Trong trường hợp thông tin cung cấp không đầy đủ hoặc không chính xác để xác định bản chất hàng hóa:

Cơ quan Hải quan yêu cầu người khai bổ sung tài liệu kỹ thuật.
Nếu vẫn không đủ cơ sở xác định, cơ quan Hải quan sẽ tiến hành lấy mẫu phân tích, phân loại hoặc trưng cầu giám định để ra quyết định thông quan.

3. Bảo vệ Bí mật Thương mại trong Khai báo

Cơ quan Hải quan khẳng định việc yêu cầu cung cấp thông tin phục vụ quản lý nhà nước tuân thủ các quy định về bảo mật tại Luật Hóa chất:

Thông tin không thuộc phạm vi bảo mật: Căn cứ khoản 2 Điều 26 Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, các thông tin sau không được coi là bí mật thương mại:
- Phiếu an toàn hóa chất (MSDS/SDS).
- Tên nhận dạng hóa chất (Số CAS, Số UN).
- Độ tinh khiết của hỗn hợp chất và mức độ nguy hại của các phụ gia, tạp chất.
Cam kết của cơ quan Hải quan: Việc doanh nghiệp cung cấp đầy đủ các thông tin nêu trên là thực hiện đúng quy định pháp luật chuyên ngành, không vi phạm nguyên tắc bảo vệ bí mật thương mại của nhà sản xuất. Việc phối hợp này giúp các lô hàng được giải quyết thông quan nhanh chóng và đúng quy định.

4. Định hướng phối hợp và Hướng dẫn trong tương lai

Để giải quyết các khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện Luật Hóa chất 2025, Cục Hải quan đã thực hiện các bước sau:

Tổng hợp vướng mắc: Chủ động thu thập các phản hồi từ doanh nghiệp về những khó khăn trong thủ tục hải quan đối với mặt hàng hóa chất.
Phối hợp liên ngành: Đã có văn bản kiến nghị và trao đổi với Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) để thống nhất ý kiến chuyên môn.
Hướng dẫn triển khai: Ngay sau khi có ý kiến trả lời từ Cục Hóa chất, Cục Hải quan sẽ ban hành hướng dẫn cụ thể cho các đơn vị hải quan địa phương để đảm bảo tính thống nhất trong thực thi.

Trích dẫn từ Công văn số 16292/CHQ-GSQL ký bởi Phó Trưởng ban Nguyễn Bắc Hải, thay mặt Trưởng ban Giám sát Quản lý về Hải quan.