Công văn này tổng hợp các chỉ đạo và hướng dẫn mới nhất từ Cục Hải quan liên quan đến thủ tục hải quan đối với hóa chất xuất nhập khẩu, căn cứ trên các quy định pháp luật mới (Luật Hóa chất 2025, các Nghị định và Thông tư ban hành đầu năm 2026). Nội dung trọng tâm tập trung vào việc giải quyết các kiến nghị của các hiệp hội doanh nghiệp quốc tế về bảo mật thông tin thành phần hóa chất, đồng thời làm rõ quy trình kiểm soát rủi ro, thời điểm xuất trình giấy phép chuyên ngành và lộ trình số hóa dữ liệu giữa các cơ quan quản lý. Mục tiêu cốt lõi là đảm bảo sự cân bằng giữa việc quản lý chặt chẽ các mặt hàng hóa chất đặc thù và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bí mật kinh doanh của doanh nghiệp.
1. Bảo vệ bí mật kinh doanh và quy định về khai báo thành phần
Trước phản ánh của Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN và nhiều hiệp hội hóa chất quốc tế về việc yêu cầu khai báo 100% thông tin thành phần hóa chất gây nguy cơ lộ bí mật kinh doanh, Cục Hải quan đã đưa ra các chỉ đạo cụ thể:
- Nguyên tắc khai báo: Thủ tục hải quan được thực hiện dựa trên nội dung khai báo của người khai và các chứng từ quy định tại Luật Hải quan và Luật Hóa chất. Cơ quan hải quan không được yêu cầu bổ sung thông tin hoặc tài liệu kỹ thuật nằm ngoài quy định của pháp luật.
- Trách nhiệm của doanh nghiệp: Người khai hải quan tự khai và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của nội dung khai báo và chứng từ nộp/xuất trình.
- Giới hạn quyền yêu cầu thông tin: Chỉ yêu cầu cung cấp bổ sung thông tin, tài liệu kỹ thuật khi có cơ sở xác định hóa chất thuộc danh mục phải khai báo, hóa chất có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt hoặc hóa chất cấm nhưng doanh nghiệp khai báo không thuộc các diện này.
- Căn cứ yêu cầu bổ sung: Việc yêu cầu tài liệu bổ sung phải dựa trên:
- Thông tin thu thập về vi phạm trong quá trình xuất nhập khẩu và sử dụng.
- Cảnh báo từ các cơ quan chức năng.
- Lịch sử vi phạm của doanh nghiệp.
2. Quy trình xử lý đối với hàng hóa có dấu hiệu rủi ro
Trong trường hợp có nghi vấn hoặc rủi ro nhưng chưa đủ cơ sở pháp lý để yêu cầu doanh nghiệp bổ sung tài liệu ngay tại thời điểm thông quan, cơ quan hải quan áp dụng các biện pháp sau:
- Phân tích, giám định: Thực hiện nếu doanh nghiệp không bổ sung được thông tin để xác định bản chất hàng hóa.
- Phối hợp liên ngành: Chuyển thông tin cho Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) hoặc Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) để phối hợp kiểm tra và tăng cường quản lý sau thông quan.
- Kiểm tra sau thông quan: Tăng cường thu thập dữ liệu, đánh giá và phân loại doanh nghiệp để thực hiện kiểm tra sau khi hàng hóa đã được thông quan.
- Xây dựng cơ sở dữ liệu nội bộ: Các đơn vị hải quan chủ động xây dựng dữ liệu về doanh nghiệp, mặt hàng và các hành vi vi phạm tại địa bàn để hỗ trợ quá trình giải quyết thủ tục.
3. Thực thi các văn bản pháp luật hóa chất mới (2025 - 2026)
Cục Hải quan yêu cầu các Chi cục tuân thủ các hướng dẫn tại Công văn số 813/HC-CNHC đối với các nội dung mới trong Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 và các Nghị định liên quan:
|
Nội dung hướng dẫn
|
Chi tiết thực hiện
|
|
Mục đích sử dụng
|
Thời điểm công bố trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất.
|
|
Thông số kỹ thuật
|
Các khái niệm về hàm lượng, nồng độ và định nghĩa lĩnh vực gia dụng.
|
|
Hóa chất có điều kiện
|
Quy định đối với hàm lượng từ 0.1% đến 5% khối lượng.
|
|
Miễn trừ pháp lý
|
Các trường hợp miễn Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất kinh doanh và Giấy phép xuất nhập khẩu.
|
Lưu ý: Đối với việc cung cấp danh sách đơn vị giám định và chính sách kho ngoại quan, cơ quan hải quan đang chờ ý kiến cụ thể từ Bộ Công Thương trước khi có văn bản hướng dẫn bổ sung.
4. Giải đáp vướng mắc nghiệp vụ cụ thể
Căn cứ vào kiến nghị của các Chi cục Hải quan khu vực, Cục Hải quan làm rõ các vấn đề sau:
4.1. Thời điểm xuất trình Giấy chứng nhận đủ điều kiện
- Bản chất: Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện được coi là một loại giấy phép quản lý chuyên ngành.
- Quy định thời điểm: Doanh nghiệp phải có Giấy chứng nhận này trước thời điểm đăng ký tờ khai hải quan và phải khai báo đầy đủ thông tin giấy phép trên tờ khai. Nếu không có tại thời điểm đăng ký, doanh nghiệp sẽ bị xử lý vi phạm hành chính.
4.2. Ngưỡng hàm lượng miễn trừ (Hóa chất kiểm soát đặc biệt)
Đối với hỗn hợp chất có chứa hóa chất thuộc Phụ lục III Nghị định 24/2026/NĐ-CP, việc miễn trừ cấp phép được áp dụng theo ngưỡng:
- Nhóm 1: Hàm lượng bằng đúng 1%.
- Nhóm 2: Hàm lượng bằng đúng 5%.
- Việc thực hiện căn cứ theo quy định tại Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP.
4.3. Kết nối và tra cứu dữ liệu điện tử
- Lộ trình: Cục Hóa chất và Cục Hải quan đang triển khai kết nối dữ liệu điện tử trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, cho phép tra cứu trực tiếp thông tin Giấy phép trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
- Giải pháp tạm thời: Trong khi chờ hệ thống vận hành chính thức, các đơn vị tiếp tục thực hiện theo các hướng dẫn tại các công văn đã ban hành trong năm 2025 và đầu năm 2026 (Công văn 2595/HC-QLHC, 484/HC-QLHC, 1071/CHQ-GSQL).
Link công văn: https://drive.google.com/file/d/1hZ9rtX9JGJ2CWZCoXQXKIuQAoDB_TfFm/view?usp=sharing
Dịch
0913208796
