CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU ĐỐI VỚI SẢN PHẨM TỪ HOẠT ĐỘNG TÁI CHẾ, XỬ LÝ CHẤT THẢI

Công văn số 16205/CHQ-NVTHQ ngày 13/5/2026 của Cục Hải quan liên quan đến kiến nghị của Công ty TNHH Zinc Oxide Corporation Việt Nam về thuế xuất khẩu đối với các sản phẩm thu được từ hoạt động xử lý chất thải nguy hại trong giai đoạn từ tháng 9/2022 đến ngày 05/01/2025.

Cục Hải quan đã xác định tính pháp lý của việc miễn thuế xuất khẩu đối với các sản phẩm tái chế qua ba giai đoạn lịch sử khác nhau, dựa trên sự thay đổi của các văn bản quy phạm pháp luật. Điểm mấu chốt là trong giai đoạn từ ngày 10/01/2022 đến ngày 05/01/2025, cơ quan Hải quan thiếu căn cứ pháp lý để thực hiện miễn thuế do sự thay đổi trong các Nghị định của Chính phủ và sự vắng mặt của các tiêu chí định danh sản phẩm từ Bộ Tài nguyên và Môi trường. Các quy định mới tại Nghị định 05/2025/NĐ-CP không có hiệu lực hồi tố cho các lô hàng phát sinh trước ngày 06/01/2025.

1. Căn cứ pháp lý tổng quát

Theo quy định tại Điều 19 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13, các "sản phẩm xuất khẩu được sản xuất từ hoạt động tái chế, xử lý chất thải" thuộc đối tượng được miễn thuế xuất khẩu.

Tuy nhiên, việc xác định các mặt hàng cụ thể đủ điều kiện miễn thuế phải dựa trên các tiêu chí, danh mục do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành hoặc các quy định chi tiết tại các Nghị định hướng dẫn thi hành.

2. Phân tích áp dụng pháp luật theo từng giai đoạn

Việc áp dụng chính sách thuế đối với sản phẩm tái chế của Công ty Zinc Oxide Corporation Việt Nam được chia thành ba giai đoạn cụ thể với các căn cứ pháp lý khác nhau:

Giai đoạn	Căn cứ pháp lý chính	Tình trạng áp dụng thuế
01/07/2019 đến 09/01/2022	Nghị định 134/2016/NĐ-CP và Nghị định 40/2019/NĐ-CP	Được xem xét miễn thuế. Căn cứ vào các sản phẩm được nêu trong dự án đầu tư hoặc giấy chứng nhận đăng ký đầu tư của cơ sở xử lý chất thải.
10/01/2022 đến 05/01/2025	Nghị định 08/2022/NĐ-CP	Không có căn cứ để miễn thuế. Nghị định 08/2022/NĐ-CP đã bãi bỏ các quy định tại Nghị định 40/2019/NĐ-CP, dẫn đến việc thiếu cơ sở xác định sản phẩm tái chế được miễn thuế.
06/01/2025 đến nay	Nghị định 05/2025/NĐ-CP	Được xem xét miễn thuế. Nghị định mới đã bổ sung tiêu chí xác định sản phẩm xuất khẩu được sản xuất từ hoạt động tái chế, xử lý chất thải.

Chi tiết giai đoạn chuyển tiếp (10/01/2022 - 05/01/2025)

Đây là giai đoạn trọng tâm trong khiếu nại của doanh nghiệp. Cục Hải quan làm rõ rằng:

• Nghị định 08/2022/NĐ-CP (có hiệu lực từ 10/01/2022) đã bãi bỏ Khoản 23 Điều 2 của Nghị định 40/2019/NĐ-CP.
• Quy định cũ (cho phép dựa vào giấy chứng nhận đầu tư để miễn thuế) không còn hiệu lực.
• Trong giai đoạn này, cơ quan Hải quan "không có căn cứ pháp lý để xử lý miễn thuế xuất khẩu" do chưa có hướng dẫn hoặc tiêu chí định danh mới phù hợp với pháp luật tại thời điểm đó.

3. Nguyên tắc áp dụng văn bản và hiệu lực hồi tố

Căn cứ Điều 158 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15, các nguyên tắc sau được áp dụng để trả lời kiến nghị của doanh nghiệp:

• Văn bản quy phạm pháp luật được áp dụng từ thời điểm bắt đầu có hiệu lực.
• Áp dụng văn bản tại thời điểm xảy ra hành vi hoặc sự kiện.
• Văn bản chỉ được áp dụng hồi tố nếu có quy định cụ thể trong chính văn bản đó.

Kết luận về Nghị định 05/2025/NĐ-CP: Nghị định này không chứa điều khoản cho phép khôi phục tiêu chí miễn thuế xuất khẩu đối với các sản phẩm phù hợp với Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho các lô hàng phát sinh trước ngày 06/01/2025. Do đó, các tiêu chí mới không thể áp dụng cho giai đoạn từ tháng 9/2022 đến ngày 05/01/2025.

4. Kết luận và Hướng dẫn của Cục Hải quan

Cục Hải quan khẳng định việc xem xét miễn thuế phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm xuất khẩu:

1. Giai đoạn từ 10/01/2022 đến 05/01/2025: Cơ quan Hải quan không có căn cứ pháp lý để thực hiện miễn thuế xuất khẩu cho các sản phẩm từ hoạt động tái chế, xử lý chất thải của doanh nghiệp.
2. Yêu cầu đối với doanh nghiệp: Công ty cần nghiên cứu kỹ các quy định nêu trên và đối chiếu với thực tế hàng hóa xuất khẩu trong từng giai đoạn, từng trường hợp cụ thể để thực hiện đúng nghĩa vụ thuế.

Văn bản này mang tính chất giải đáp về mặt chính sách và pháp lý, yêu cầu Công ty TNHH Zinc Oxide Corporation Việt Nam căn cứ vào đó để thực hiện theo quy định.